TMO - Carbon rừng cần được xem là nguồn tài chính bổ sung nhằm hỗ trợ chủ rừng và cộng đồng bảo vệ, phát triển rừng bền vững thay vì trở thành mục tiêu khai thác thương mại đơn thuần.

Ngày 21/5/2026, Chính phủ ban hành Nghị định quy định về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon rừng. Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 15/7/2026 và được xem là khung pháp lý đầu tiên, tương đối đầy đủ cho việc hình thành, quản lý và giao dịch tín chỉ carbon rừng. Tuy nhiên, để biến tiềm năng carbon rừng thành nguồn thu thực tế, điều quan trọng trước mắt không phải là tìm đối tác mua bán mà là lượng hóa chính xác giá trị carbon của từng khu rừng.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh các cam kết giảm phát thải khí nhà kính và mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 đang được thúc đẩy mạnh mẽ, giá trị của rừng không chỉ được tính bằng gỗ hay lâm sản ngoài gỗ mà còn ở khả năng hấp thụ và lưu giữ carbon. Tuy nhiên, để chuyển khả năng hấp thụ carbon thành giá trị kinh tế, điều kiện tiên quyết là xác định chính xác lượng carbon mỗi khu rừng hấp thụ và khả năng hình thành tín chỉ đủ tiêu chuẩn giao dịch trên thị trường trong nước cũng như quốc tế.

(Ảnh minh họa)

Nhiều địa phương đang kỳ vọng vào nguồn thu mới từ carbon rừng, nhưng đây là lĩnh vực hoàn toàn mới với yêu cầu kỹ thuật rất cao. Trước khi nghĩ đến giao dịch tín chỉ carbon hay tìm kiếm nhà đầu tư, địa phương cần tập trung đánh giá hiện trạng và tiềm năng hấp thụ carbon của rừng trên địa bàn.

Theo các chuyên gia, giá trị tín chỉ carbon không được xác định bằng diện tích rừng hay trữ lượng gỗ như cách tính truyền thống, mà phụ thuộc vào khả năng chứng minh lượng khí nhà kính được hấp thụ hoặc giảm phát thải thông qua các phương pháp được quốc tế công nhận.

Khác với các sản phẩm lâm nghiệp thông thường, tín chỉ carbon chỉ được hình thành sau một quy trình chặt chẽ gồm xây dựng dự án, đăng ký, đo đạc, báo cáo, thẩm định và xác minh kết quả giảm phát thải hoặc hấp thụ carbon trước khi được cấp tín chỉ để giao dịch. Phải dựa trên dữ liệu hoạt động, phương pháp tính toán chuẩn hóa, kết quả kiểm chứng độc lập và quy trình quản lý thống nhất nhằm tránh tính trùng hoặc giao dịch trùng tín chỉ.

Được biết, để hỗ trợ quá trình này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng dự thảo Tiêu chuẩn quốc gia về tín chỉ carbon rừng với các quy định về dự án carbon, phương pháp đo đạc, báo cáo phát thải, hấp thụ carbon, quy trình thẩm định và xác minh. Đây được xem là nền tảng kỹ thuật quan trọng nhằm thống nhất phương pháp xác định và kiểm chứng tín chỉ carbon trong nước, đồng thời tạo điều kiện kết nối với các tiêu chuẩn và thị trường carbon quốc tế trong tương lai.

Dữ liệu sẽ quyết định giá trị của rừng trong tương lai. Các địa phương sẽ đóng vai trò quan trọng thông qua hoạt động kiểm kê, theo dõi diễn biến rừng và đánh giá khả năng hấp thụ carbon. Trong thời gian tới, kết quả điều tra và theo dõi rừng không chỉ phục vụ quản lý tài nguyên như trước đây mà còn trở thành cơ sở xác định mức tham chiếu và lượng hấp thụ carbon của rừng theo từng giai đoạn phát triển./.

Theo Phạm Dung/Tạp chí điện tử Thiên nhiên & Môi trường