Bảo đảm hài hoà giữa phát triển kinh tế, xã hội và môi trường, đặc biệt là chuyển từ tư duy “lâm nghiệp bảo vệ” sang “kinh tế lâm nghiệp đa giá trị” là mục tiêu trọng tâm trong phát triển kinh tế lâm nghiệp gắn với bảo vệ và phát triển rừng bền vững của Cà Mau thời gian tới. Theo đó, tỉnh hướng đến nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất lâm nghiệp, tạo việc làm, ổn định sinh kế, nâng cao đời sống người dân vùng rừng và ven biển, đồng thời tăng cường quản lý, bảo vệ, phát triển rừng, bảo tồn đa dạng sinh học, nâng cao khả năng hấp thụ carbon, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Nhiều chuyển biến trong quản lý, bảo vệ rừng

Hiện toàn tỉnh có hơn 148.196 ha đất lâm nghiệp, trong đó diện tích rừng đạt hơn 96.367 ha. Ðể khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế này, thời gian qua Cà Mau tập trung triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ, giải pháp nhằm thực hiện hiệu quả kế hoạch phát triển lâm nghiệp bền vững, đa giá trị.

Tại Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau - vùng lõi của khu dự trữ sinh quyển thế giới, công tác bảo vệ rừng phòng hộ, rừng đặc dụng và rừng sản xuất được thực hiện khá tốt. Ông Lý Minh Kha, Phó Giám đốc Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau, cho biết, thời gian qua, đơn vị triển khai khoanh nuôi tái sinh tự nhiên 470 ha rừng. Song song đó là tăng cường ứng dụng công nghệ như giám sát bằng máy bay không người lái và hệ thống camera tại các cửa ngõ ra vào rừng. Nhờ đó, không chỉ giảm công sức, chi phí mà còn góp phần quan trọng giúp các hoạt động trồng, bảo vệ rừng đều đạt và vượt chỉ tiêu đề ra. Kết quả này góp phần cải thiện môi trường sinh thái, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao thu nhập cho người dân từ rừng.

Hiện nay, Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau đang bước sang giai đoạn phát triển bền vững. Các hộ được giao khoán rừng và đất lâm nghiệp tiếp tục đẩy mạnh mô hình sản xuất rừng - tôm bền vững gắn với chứng nhận tôm sinh thái theo tiêu chuẩn quốc tế. Diện tích rừng - tôm bền vững được cấp chứng nhận quốc tế đạt khoảng 30.500 ha, với hơn 5.800 hộ tham gia, qua đó nâng cao giá trị sản xuất và tăng thu nhập cho người dân.

Tại khu vực lâm phần U Minh Hạ, phần lớn diện tích rừng sản xuất đã áp dụng mô hình lên liếp trồng rừng theo hướng thâm canh, giúp nâng cao năng suất, hiệu quả kinh tế và từng bước hình thành vùng sản xuất lâm nghiệp tập trung gắn với chế biến lâm sản.

Theo ông Ðỗ Văn Ðồng, Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp U Minh Hạ, diện tích rừng trồng lên liếp thâm canh hiện đạt khoảng 26.000 ha trong tổng số 30.000 ha rừng sản xuất, với nhiều loài cây như: keo lai, keo lá tràm, tràm lá dài và tràm cừ.

Nhằm phát triển lâm nghiệp bền vững, chỉ tính riêng năm 2025, toàn tỉnh đầu tư hơn 218 tỷ đồng cho hoạt động bảo vệ và phát triển rừng. Từ nguồn kinh phí hỗ trợ này, các đơn vị chủ rừng đã triển khai trồng mới 300 ha rừng, trồng lại sau khai thác 4.420 ha và trồng hơn 3 triệu cây phân tán.

Nâng giá trị, cải thiện đời sống người dân

Theo Kế hoạch phát triển kinh tế lâm nghiệp gắn với bảo vệ và phát triển rừng bền vững giai đoạn 2026-2030, Cà Mau đặt mục tiêu đến năm 2026 đạt tốc độ tăng trưởng khu vực lâm nghiệp khoảng 4%, giá trị thu từ khai thác gỗ rừng trồng khoảng 850 tỷ đồng.

Ðể đạt mục tiêu này, ông Lý Minh Kha cho biết, đơn vị sẽ phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương và các đơn vị liên quan tăng cường tuyên truyền bằng nhiều hình thức, phù hợp với từng đối tượng. Trong đó, tập trung nâng cao nhận thức cộng đồng về vai trò, giá trị của rừng đối với phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường, giảm phát thải khí nhà kính và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Hiện nay, tỉnh đang đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu lâm nghiệp, ứng dụng công nghệ số trong quản lý tài nguyên rừng, theo dõi diễn biến rừng và truy xuất nguồn gốc lâm sản. Tại lâm phần Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp U Minh Hạ, công nghệ cấy mô đang được ứng dụng nhằm tạo ra những cây giống có năng suất cao, khả năng kháng sâu bệnh tốt và hạn chế đổ gãy.

Với mục tiêu nâng cao năng suất và chất lượng rừng trồng, ông Ðỗ Văn Ðồng cho biết, công ty đang đưa vào trồng thực nghiệm một số giống cây rừng mới, làm cơ sở lựa chọn các giống cây lâm nghiệp có năng suất, chất lượng cao, phù hợp với điều kiện sinh thái địa phương. Ðồng thời, triển khai trồng rừng gỗ lớn gắn với chế biến và xuất khẩu theo mô hình liên kết chuỗi nhằm nâng cao giá trị gia tăng cho cây rừng, tăng khả năng hấp thụ carbon và góp phần bảo vệ môi trường. Cùng với đó, công ty đặc biệt quan tâm nâng cao hiệu quả công tác phòng cháy, chữa cháy rừng trong mùa khô.

Tiến tới phát triển kinh tế lâm nghiệp theo hướng đa giá trị, khai thác hiệu quả tiềm năng sinh thái, cảnh quan và đa dạng sinh học, Cà Mau đang đẩy mạnh phát triển, chuyển giao và nhân rộng các mô hình sinh kế bền vững gắn với rừng. Tiêu biểu như: mô hình rừng - tôm đạt chứng nhận quốc tế, trồng cây dược liệu, gác kèo ong lấy mật, du lịch sinh thái, dịch vụ môi trường rừng, tín chỉ carbon... Qua đó, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, giảm phát thải khí nhà kính và phát triển kinh tế xanh, bền vững.

Ngoài ra, ông Ðồng còn chia sẻ, công ty đang hỗ trợ các chủ rừng trong lâm phần xây dựng phương án quản lý rừng bền vững, tổ chức sản xuất hàng hoá tập trung theo chuỗi giá trị, truy xuất nguồn gốc lâm sản nhằm nâng cao giá trị các sản phẩm lâm nghiệp, thuỷ sản và nông nghiệp dưới tán rừng.

Với nhiều giải pháp đồng bộ và hiệu quả, Cà Mau đang từng bước chuyển từ tư duy “lâm nghiệp bảo vệ” sang “kinh tế lâm nghiệp đa giá trị”. Ðây là hướng đi phù hợp, vừa bảo vệ tài nguyên rừng, vừa tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế xanh, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững của địa phương.

Theo Kế hoạch phát triển kinh tế lâm nghiệp gắn với bảo vệ và phát triển rừng bền vững giai đoạn 2026-2030, trong năm 2026, Cà Mau phấn đấu trồng mới 183 ha rừng, trồng lại rừng sau khai thác 3.985 ha, trồng hơn 1 triệu cây phân tán. Ðồng thời, bảo vệ tốt 43.006 ha rừng đặc dụng, phòng hộ hiện có. Tổng vốn huy động đầu tư công tác bảo vệ và phát triển rừng của toàn xã hội dự kiến đạt trên 218,8 tỷ đồng.

                                  Theo Nguyễn Phú/Báo Cà Mau