|
Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau được thành lập tại Quyết định số: 142/2003/QĐ-TTg ngày 14 tháng 7 năm 2003 của Thủ tướng Chính phủ V/v chuyển Khu bảo tồn thiên nhiên Đất Mũi, tỉnh Cà Mau thành Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau, tỉnh Cà Mau. Với vị trị địa lý nằm trong vùng đất cuối cùng cực Nam của tổ quốc, địa giới hành chính các xã Đất Mũi, Viên An (huyện Ngọc Hiển); xã Lâm Hải, Đất Mới (huyện Năm Căn). Tổng diện tích là 41.862 ha, trong đó diện tích vùng đất liền là 15.262 ha được quy hoạch gồm các Phân khu chức năng như: Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt có diện tích 12.203 ha, Phân khu phục hồi sinh thái có diện tích 2.859 ha và Phân khu hành chính - dịch vụ có diện tích 200ha; phần còn lại là diện tích vùng đất ngập nước ven biển và vùng bảo tồn biển (hay còn gọi là Phân khu Bảo tồn biển) có 26.600 ha.
Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau được đánh giá đây là vùng đất ngập mặn có tính đa dạng sinh học cao, với giá trị vô cùng to lớn, hệ sinh thái diễn thế rừng nguyên sinh trên vùng đất bãi bồi, là vùng bãi đẻ và nuôi dưỡng con non các loài thủy sản cho cả vùng biển rộng lớn (kể cả vịnh Thái Lan) và là nơi lưu dấu tích cư dân đầu tiên của người dân di cư từ các vùng miền khác nhau trong cả nước đến tại vùng đất này để cư trú sinh sống; đồng thời nơi đây có giá trị rất cao về mặt sinh thái, có tác dụng quan trọng trong việc phòng hộ, hạn chế gió bão, chống xói lở, chống biến đổi khí hậu gây nên nước biển dâng. Các đai rừng ven bãi bồi là vành đai chắn sóng, gió bảo vệ khu cư trú của ngư dân, bảo vệ đời sống và sản xuất của nhân dân các vùng đất liền tạo nền tảng cho quá trình phát triển bền vững. Đây còn là khu vực duy nhất ở Việt Nam có 3 mặt giáp với biển, chịu tác động của hai chế độ thủy triều (nhật triều phía Tây và bán nhật triều ở phía đông). Phía Bắc giáp tỉnh Kiên Giang, phía Đông và Đông Nam giáp với Biển Đông, phía Tây giáp với vịnh Thái Lan, là cửa ngõ phía đông nam của Việt Nam;
Hệ sinh thái rừng ngập mặn thuộc Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau tuy không đa dạng về loài so với những vườn quốc gia khác nhưng do vị trí địa lý đặc biệt đã tạo cho nơi đây một giá trị khoa học và sinh thái đặc trưng mà không nơi nào có được. Đặc biệt, diện tích đất liền của Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau không ngừng mở rộng một cách tự nhiên, hàng năm Mũi Cà Mau lấn ra biển vài chục mét bằng nguồn phù sa do hệ thống sông, kênh, rạch bồi đắp dưới sự giúp sức của bộ rễ rừng mấm, đước ven biển; với hơn 27 loài cây ngập mặn, 93 loài chim, 26 loài thú, 43 loài bò sát, 139 loài cá, 53 loài giáp xác.... Chính vì vậy, ngày 26/05/2009 Tổ chức Giáo dục và Văn hóa của Liên hiệp quốc (UNESCO) đã chính thức công nhận Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau nằm trong Khu dự trữ sinh quyển thế giới, đây là mô hình phát triển bền vững của địa phương thông qua việc bảo tồn đa dạng sinh học, phát triển sinh kế và gìn giữ các giá trị văn hóa của vùng đất cực Nam tổ quốc. Chưa dừng lại ở đây, ngày 13/12/2012 Ban thư ký công ước Ramsar công nhận Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau là Khu Ramsar thứ 2088 của thế giới, thứ 5 của Việt Nam và thứ 2 của Đồng bằng Sông Cửu Long.
Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau luôn chịu sự áp lực rất lớn từ phía cộng đồng dân cư, do vùng đất này, có nhiều tiềm năng; tài nguyên rừng, tài nguyên biển vô cùng phong phú nên đã thu hút khá lớn một bộ phận dân di cư từ các địa phương khác đến tạm trú, sinh sống cùng với dân cư địa phương có trên vài ngàn hộ dân sinh sống trong và ven lâm phần của Vườn. Đặc biệt trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt của Vườn có trung tâm hành chính xã Đât Mũi, những hộ dân này chủ yếu sống bằng nghề khai thác các loài giống thủy sản dưới tán rừng, vùng bãi bồi Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau và kinh doanh, mua bán dịch vụ nhỏ lẻ… áp lực dân số tăng cao và thời tiết luôn diễn biến phức tạp do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, nên cuộc sống của người dân nơi đây hầu hết đều gặp khó khăn nhất định.
Rừng Mấm tái sinh trên bãi bồi
Với sự chỉ đạo kỳ quyết của Tỉnh ủy, UBND tỉnh, các sở, ban ngành cùng với tập thể viên chức của Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau đã có nhiều chuyển biến tích cực trong công tác quản lý bảo vệ rừng, biển và khả quan hơn so với những năm trước. Tình hình rừng cơ bản đã được ổn định và đã phát triển tốt, tình trạng khai thác cây rừng tuy vẫn còn xảy ra nhưng với quy mô nhỏ, lẻ ít phức tạp; tình trạng hầm than trái phép trong lâm phần cũng đã được triệt phá, ngăn chặn kịp thời; do chủ động và quản lý chặt chẽ địa bàn nên khi có vi phạm xảy ra thì phát hiện ngăn chặn kịp thời, nên đã giảm đáng kể thiệt hại về rừng; truy quét phá hủy lò than trái phép (chủ yếu là ở các vùng giáp ranh và khu vực đất do xã quản lý). Hiện nay trên lâm phần Vườn quốc gia Mũi Cà Mau quản lý tình trạng hầm than trái phép cơ bản đã được triệt phá ít có tái diễn trở lại. Đạt được những kết quả trên Ban giám đốc Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau đã thực hiện một số giải pháp như sau:
Tăng cường phổ biến, giáo dục pháp luật nâng cao nhận thức về Bảo vệ và phát triển rừng cho người dân vùng rừng; nâng cao năng lực của lực lượng trực tiếp quản lý bảo vệ rừng thông qua việc tham gia các chương trình tập huấn, đào tạo chuyên môn…lồng ghép với chương trình giáo dục pháp luật của các Sở, ban, ngành, các lớp tập huấn do các tổ chức trong và ngoài nước tài trợ để thực hiện; đồng thời tuyên truyền, giáo dục và phổ biến kịp thời những chủ trương, chính sách cũng như pháp luật của Nhà nước có liên quan đến công tác quản lý bảo vệ rừng bằng nhiều hình thức như: Họp dân cư xóm, ấp và trên hệ thống truyền thanh của xã với nhiều nội dung phù hợp, thiết thực nhằm nâng cao nhận thức của người dân sống trong vùng rừng về công tác quản lý bảo vệ rừng.
Thực hiện tốt công tác phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, các cơ quan chức năng đóng quân trên địa bàn quản lý để nhận được sự ủng hộ phối hợp kiểm tra, truy quét ngăn chặn các hành vi vi phạm Luật bảo vệ và Phát triển rừng, biển và duy trì tốt chế độ họp sơ kết, tổng kết công tác phối hợp với các đơn vị, chính quyền địa phương trong việc thực hiện các qui chế phối hợp giữa các lực lượng để chỉ đạo thống nhất các giải pháp bảo vệ rừng có hiệu quả …
Thu thập thông tin về các loài quý hiếm tại VQG Mũi Cà Mau
Xây dựng kế hoạch tăng cường công tác phối hợp giữa các Trạm quản lý bảo vệ rừng, biển, chính quyền địa phương và các ngành chức năng đẩy mạnh công tác tuần tra, kiểm tra, ngăn chặn, xử lý kịp thời những vụ việc vi phạm xảy ra trên địa bàn quản lý.
Xây dựng cơ cấu xã hội nghề rừng ổn định, phù hợp với các mục tiêu quản lý, bảo vệ và phát triển rừng thông qua việc cải thiện và nâng cao tính bền vững của các hệ canh tác lâm-ngư nghiệp, tăng năng suất của rừng để nâng cao giá trị bảo tồn đa dạng sinh học của rừng ngập mặn Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau.
Xây dựng và thực hiện chính sách đồng quản lý hệ sinh thái rừng, biển mà trong đó người dân được tổ chức phối hợp với khu rừng đặc dụng quản lý, sử dụng tài nguyên thiên nhiên bền vững theo quy định của pháp luật.
Bộ máy lãnh đạo, quản lý của Vườn cũng như các đơn vị cơ sở đã được củng cố, thay đổi và sắp xếp ổn định phù hợp đảm bảo điều hành, hoạt động có hiệu quả, nhất là lực lượng trực tiếp thực hiện nhiệm vụ bảo vệ rừng.
Thực hiện các buổi phát thanh truyền thanh và truyền hình trên phương tiện thông tin đại chúng, tổ chức cả những chiến dịch truyền thông để có sự tham gia đông đảo của cộng đồng địa phương, có các buổi sinh hoạt văn nghệ, các buổi giao lưu và cộng đồng địa phương chủ động tham gia rất tích cực và thông qua các hoạt động sinh động để người dân hiểu thêm được sự quý giá cũng như trách nhiệm của họ đối với tài nguyên thiên nhiên ở Vườn Quốc gia.
Để tiếp tục duy trì và phát huy tốt các thành quả đã đạt được trong những năm gần đây về công tác quản lý bảo vệ rừng, toàn thể cán bộ công chức, viên chức và người lao động của Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau quyết tâm, phấn đấu hơn nữa để hoàn thành tốt nhiệm vụ quản lý bảo vệ rừng của Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau nói riêng, khu dự trử sinh quyển của thế giới nói chung. Quyết tâm giữ ổn định tình hình rừng cho những năm tiếp theo, đảm bảo cho rừng của Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau phát triển bền vững./.
|